Reforma n\u00eb sistemin e vler\u00ebsimit t\u00eb aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb kufizuar n\u00eb Shqip\u00ebri sh\u00ebnoi nj\u00eb hap t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm drejt adoptimit t\u00eb modelit bio-psiko-social, i cili synon kalimin nga nj\u00eb qasje e bazuar vet\u00ebm n\u00eb diagnoza mjek\u00ebsore drejt nj\u00eb modeli q\u00eb vler\u00ebson funksionalitetin, pjes\u00ebmarrjen dhe p\u00ebrfshirjen sociale t\u00eb personave me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara. Ky ndryshim u prezantua si nj\u00eb avancim n\u00eb p\u00ebrputhje me standardet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, duke synuar nj\u00eb qasje m\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse dhe m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb, q\u00eb adreson m\u00eb mir\u00eb nevojat p\u00ebr mb\u00ebshtetje, akses dhe integrim.<\/p>\n
Megjithat\u00eb, analiza e t\u00eb dh\u00ebnave mbi zbatimin e k\u00ebsaj skeme, e ofruar nga shoqata Together for Life p\u00ebrmes raportit \u201cMbi efektet e zbatimit t\u00eb skem\u00ebs s\u00eb vler\u00ebsimit t\u00eb aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb kufizuar bazuar n\u00eb modelin bio-psiko-social\u201d, tregon se, p\u00ebrtej progresit n\u00eb nivel politikash, mbeten sfida t\u00eb konsiderueshme n\u00eb praktik\u00eb q\u00eb kufizojn\u00eb efektivitetin e reform\u00ebs dhe ndikimin e saj real n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrfituesve.<\/p>\n
Nj\u00eb nga treguesit kryesor\u00eb t\u00eb efektivitetit t\u00eb skem\u00ebs lidhet me nivelin e p\u00ebrfitimeve financiare. T\u00eb dh\u00ebnat tregojn\u00eb se pagesat direkte p\u00ebr personat me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara variojn\u00eb nga 8,739 lek\u00eb n\u00eb muaj p\u00ebr individ\u00ebt me kufizime t\u00eb lehta deri n\u00eb 17,478 lek\u00eb p\u00ebr ata me kufizime m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda. N\u00eb rastet kur p\u00ebrfshihet edhe pagesa p\u00ebr ndihm\u00ebsin personal dhe paketat p\u00ebrkat\u00ebse t\u00eb sh\u00ebrbimeve, mb\u00ebshtetja mund t\u00eb arrij\u00eb deri n\u00eb rreth 54,956 lek\u00eb n\u00eb muaj. Megjithat\u00eb, krahasimi i k\u00ebsaj mb\u00ebshtetjeje me treguesit ekonomik\u00eb tregon nj\u00eb nivel t\u00eb ul\u00ebt p\u00ebrfitimesh: ajo p\u00ebrfaq\u00ebson vet\u00ebm 10-21% t\u00eb pag\u00ebs mesatare dhe 22-44% t\u00eb pag\u00ebs minimale n\u00eb vend. Krahasuar me vendet e Bashkimit Europian, ku mb\u00ebshtetja financiare arrin n\u00eb 30-40% t\u00eb pag\u00ebs mesatare, niveli n\u00eb Shqip\u00ebri mbetet duksh\u00ebm m\u00eb i ul\u00ebt, duke reflektuar nj\u00eb hendek t\u00eb konsideruesh\u00ebm n\u00eb standardet e mbrojtjes sociale. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr, skema aktuale funksionon m\u00eb shum\u00eb si nj\u00eb mekaniz\u00ebm i mb\u00ebshtetjes minimale sesa si nj\u00eb instrument q\u00eb garanton jetes\u00eb dinjitoze dhe p\u00ebrfshirje t\u00eb plot\u00eb sociale dhe ekonomike.<\/p>\n
P\u00ebrtej nivelit t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb p\u00ebrfitimeve, nj\u00eb problem thelb\u00ebsor lidhet me faktin se mb\u00ebshtetja financiare nuk reflekton kostot reale t\u00eb aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb kufizuar. N\u00eb ve\u00e7anti, mungojn\u00eb p\u00ebrllogaritjet p\u00ebr pajisjet ndihm\u00ebse, si karrocat me rrota apo mjete t\u00eb tjera t\u00eb domosdoshme p\u00ebr pavar\u00ebsin\u00eb dhe funksionalitetin e personave me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara. Edhe pse k\u00ebto nuk jan\u00eb shpenzime mujore, ato jan\u00eb t\u00eb konsiderueshme dhe shpesh t\u00eb pap\u00ebrballueshme, duke krijuar barr\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb p\u00ebr familjet. Mungesa e p\u00ebrfshirjes s\u00eb k\u00ebtyre kostove n\u00eb skem\u00ebn e mb\u00ebshtetjes tregon se sistemi nuk adreson n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb plot\u00eb nevojat reale, duke rritur rrezikun e varf\u00ebris\u00eb dhe p\u00ebrjashtimit social, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr individ\u00ebt q\u00eb vijn\u00eb nga familje me v\u00ebshtir\u00ebsi socio-ekonomike.<\/p>\n
Sh\u00ebrbimet sociale: hallka e munguar e modelit bio-psiko-social<\/strong><\/p>\n Modeli bio-psiko-social parashikon q\u00eb, p\u00ebrve\u00e7 mb\u00ebshtetjes me pagesa mujore, t\u00eb ngrihet nj\u00eb rrjet i gjer\u00eb sh\u00ebrbimesh t\u00eb integruara q\u00eb adresojn\u00eb dimensionet sociale dhe funksionale t\u00eb aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb kufizuar. Megjithat\u00eb, edhe pse kan\u00eb kaluar disa vite nga futja e sistemit t\u00eb ri t\u00eb vler\u00ebsimit t\u00eb aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb kufizuar, t\u00eb dh\u00ebnat zyrtare tregojn\u00eb se ky komponent mbetet ende i pazhvilluar. Rrjeti i sh\u00ebrbimeve psiko-sociale, aft\u00ebsuese dhe riaft\u00ebsuese vijon t\u00eb jet\u00eb i kufizuar dhe i p\u00ebrqendruar kryesisht n\u00eb zona urbane, duke l\u00ebn\u00eb shum\u00eb territore dhe kategori p\u00ebrfituesish pa mb\u00ebshtetje t\u00eb mjaftueshme. Kjo situat\u00eb tregon nj\u00eb mosp\u00ebrputhje t\u00eb qart\u00eb mes q\u00ebllimit t\u00eb reform\u00ebs dhe kapaciteteve reale t\u00eb sistemit p\u00ebr ta zbatuar at\u00eb n\u00eb praktik\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, sistemi i ri, ashtu si ai i m\u00ebparshmi, vazhdon t\u00eb mb\u00ebshtetet kryesisht n\u00eb pagesat cash, pa arritur t\u00eb ofroj\u00eb nj\u00eb qasje t\u00eb plot\u00eb dhe transformuese p\u00ebr p\u00ebrfshirjen sociale.<\/p>\n Nj\u00eb nga mekanizmat ky\u00e7 t\u00eb parashikuar p\u00ebr zhvillimin e sh\u00ebrbimeve sociale n\u00eb vend \u00ebsht\u00eb Fondi Social, i cili ka n\u00eb qend\u00ebr mb\u00ebshtetjen financiare t\u00eb bashkive p\u00ebr krijimin, zgjerimin dhe p\u00ebrmir\u00ebsimin e sh\u00ebrbimeve mb\u00ebshtet\u00ebse p\u00ebr personat me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara dhe grupet e tjera n\u00eb nevoj\u00eb. Ky fond synon t\u00eb nxis\u00eb zhvillimin e sh\u00ebrbimeve komunitare, si qendrat ditore, sh\u00ebrbimet e asistenc\u00ebs personale, sh\u00ebrbimet e kujdesit n\u00eb sht\u00ebpi, rehabilitimi psiko-social, si dhe programe t\u00eb integrimit social dhe ekonomik. N\u00eb thelb, Fondi Social \u00ebsht\u00eb konceptuar si nj\u00eb instrument q\u00eb fuqizon pushtetin vendor p\u00ebr t\u00eb identifikuar nevojat specifike t\u00eb komunitetit, p\u00ebrfshir\u00eb ato t\u00eb personave me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara, dhe p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrgjigjur atyre n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb targetuar dhe t\u00eb q\u00ebndrueshme, duke reduktuar var\u00ebsin\u00eb nga sh\u00ebrbimet rezidenciale dhe duke promovuar p\u00ebrfshirjen sociale. Megjithat\u00eb, zbatimi i k\u00ebtij mekanizmi rezulton ende n\u00eb hapat fillestar\u00eb. Edhe nga Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb dhe Mir\u00ebqenies Sociale pranohet se v\u00ebrehen sfida t\u00eb lidhura me kapacitetet e kufizuara t\u00eb bashkive p\u00ebr hartimin dhe menaxhimin e projekteve cil\u00ebsore, munges\u00ebn e burimeve t\u00eb mjaftueshme financiare dhe njer\u00ebzore, si dhe me procedurat komplekse dhe ndonj\u00ebher\u00eb t\u00eb paqarta t\u00eb aplikimit dhe p\u00ebrfitimit t\u00eb fondeve. Po ashtu, shp\u00ebrndarja jo gjithmon\u00eb e barabart\u00eb e fondeve dhe mungesa e monitorimit t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm ndikojn\u00eb n\u00eb efektivitetin e k\u00ebtij instrumenti, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb nevojat reale t\u00eb grupeve p\u00ebrfituese t\u00eb mos adresohen plot\u00ebsisht.<\/p>\n T\u00eb dh\u00ebnat, sipas raportit, tregojn\u00eb se Fondi Social nuk \u00ebsht\u00eb i konsoliduar n\u00eb t\u00eb gjitha bashkit\u00eb dhe shpesh nuk ekziston si nj\u00eb fond i ve\u00e7ant\u00eb buxhetor. N\u00eb shum\u00eb raste, financimi i sh\u00ebrbimeve sociale realizohet p\u00ebrmes programeve t\u00eb tjera buxhetore, duke krijuar paqart\u00ebsi dhe munges\u00eb transparence. Vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e kufizuar e bashkive e p\u00ebrdorin fondin sipas p\u00ebrcaktimeve ligjore, nd\u00ebrsa mungesa e udh\u00ebzimeve t\u00eb qarta dhe kapaciteteve administrative ka \u00e7uar n\u00eb praktika t\u00eb fragmentuara dhe joefektive.<\/p>\n Megjithat\u00eb, nj\u00eb analiz\u00eb e plot\u00eb dhe e thelluar e ecuris\u00eb s\u00eb sistemit dhe sfidave me t\u00eb cilat ai p\u00ebrballet ende nuk \u00ebsht\u00eb e mundur dhe kjo p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb detajuara dhe transparenc\u00ebs mbi sh\u00ebrbimet sociale dhe financimet. Pik\u00ebrisht, kjo p\u00ebrb\u00ebn edhe nj\u00eb nga pengesat kryesore p\u00ebr hartimin e politikave efektive dhe t\u00eb bazuara n\u00eb evidenc\u00eb. N\u00eb munges\u00eb t\u00eb nj\u00eb sistemi t\u00eb standardizuar dhe t\u00eb aksesuesh\u00ebm informacioni, b\u00ebhet e v\u00ebshtir\u00eb monitorimi i performanc\u00ebs, identifikimi i boshll\u00ebqeve dhe sigurimi i llogaridh\u00ebnies institucionale. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, ndon\u00ebse reforma drejt modelit bio-psiko-social p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb hap pozitiv, zbatimi i saj n\u00eb praktik\u00eb mbetet i pjessh\u00ebm. Hendeku midis kuadrit ligjor dhe realitetit n\u00eb terren \u2013 i karakterizuar nga financime t\u00eb pamjaftueshme, munges\u00eb sh\u00ebrbimesh t\u00eb integruara dhe dob\u00ebsi n\u00eb mekanizmat e zbatimit \u2013 thekson nevoj\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb angazhim m\u00eb t\u00eb fort\u00eb institucional dhe financiar, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb kjo reform\u00eb t\u00eb p\u00ebrkthehet n\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsime konkrete p\u00ebr personat me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara.<\/p>\n * Ky publikim \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgatitur nga Together for Life n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Programit t\u00eb Mb\u00ebshtetjes Themelore, i mb\u00ebshtetur financiarisht nga Ambasada Suedeze n\u00eb Tiran\u00eb. P\u00ebrgjegj\u00ebsia p\u00ebr p\u00ebrmbajtjen i takon vet\u00ebm Together for Life dhe nuk pasqyron domosdoshm\u00ebrisht pik\u00ebpamjet e Ambasad\u00ebs Suedeze n\u00eb Tiran\u00eb.<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Reforma n\u00eb sistemin e vler\u00ebsimit t\u00eb aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb kufizuar n\u00eb Shqip\u00ebri sh\u00ebnoi nj\u00eb hap t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm drejt adoptimit t\u00eb modelit bio-psiko-social, i cili synon kalimin nga nj\u00eb qasje e bazuar […]<\/p>","protected":false},"author":17,"featured_media":34929,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[53,62],"tags":[],"class_list":["post-34928","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publikime-shendet-dhe-mireqenie","category-video-te-drejtat-e-njeriut"],"yoast_head":"\n